o:1363 Mogućnost konzervacije fragmentisanih populacija riba na primeru potočne mrene (Barbus balcanicus Kotlík, Tsigenopoulos, Ráb and Berrebi, 2002) Conservation possibility of fragmented fish populations on the example of the Danube barbel (Barbus balcanicus Kotlík, Tsigenopoulos, Ráb and Berrebi, 2002 : doctoral dissertation sr Vrsta B. balcanicus je zvanično opisana 2002. godine. Naseljava potoke i gornje tokove reka, koji su često pod antropogenim uticajem, pre svega u smislu stvaranja barijera. Barijere mogu da budu preduslov fragmentacije staništa koja utiče na ključne aspekte ekosistema, poput hidrološke povezanosti, što je od presudnog značaja za ribe i druge vodene organizme. Istraživanjem je obuhvaćeno devet populacija vrste B. balcanicus iz pet reka koje pripadaju slivu Velike Morave. Rezultati analize strukture populacija ukazuju na određeni stepen razlika između istraživanih lokaliteta. Genetičkom karakterizacijom, na osnovu analize sekvenci COI gena mtDNK, potvrđeno je da populacije obuhvaćene istraživanjem pripadaju vrsti B. balcanicus i konstatovan je samo jedan haplotip - Ex65F1. Analizom geometrijske morfometrije potvrđeno je postojanje polnog dimorfizma u veličini i obliku, kao i morfološka varijabilnost između populacija uzrokovana fragmentacijom staništa. Najniže vrednosti pokretljivosti spermatozoida konstatovane su u fragmentisanim staništima, i u populaciji iz Petrovačke reke, koja je delimično zagađena. U ovoj doktorskoj disertaciji predstavljen je prvi uspešan protokol za krioprezervaciju spermatozoida potočne mrene. Primenom modifikovanog ESHIPPO-ILSFP-RP modela procenjen je umereni rizik od nestajanja za populacije iz Grošničke reke, na lokalitetima iznad i ispod akumulacije, kao i za Petrovačku reku. Na osnovu izloženih rezultata može se zaključiti da je fragmentacija staništa uticala na populacije potočne mrene u pogledu strukture populacija, morfologije i reproduktivnog statusa, koji je predstavljen pokretljivošću spermatozoida. The species B. balcanicus was officially described in 2002. This species inhabits streams and the upper reaches of rivers, which are often altered by anthropogenic activity, primarily by creating barriers. Barriers are a prerequisite for habitat fragmentation that affects key aspects of ecosystems, such as hydrological connectivity, which is crucial for fish and other aquatic organisms. The research included nine populations of B. balcanicus from five rivers belonging to the Velika Morava drainage. The population structure analysis indicated a certain degree of difference between the investigated localities. Based on the mtDNA COI gene sequences, genetic characterization confirmed that the populations included in this study belong to the species B. balcanicus, with one haplotype detected - Ex65F1. Results of geometric morphometry confirmed the existence of dimorphism in size and shape, and morphological variability between populations, caused by habitat fragmentation. The lowest sperm motility values were detected in fragmented habitats and in population from the Petrovačka River, which is partially polluted. Within this doctoral dissertation, the first successful protocol for cryopreservation of the Danube barbel sperm was presented. Through the modified ESHIPPO-ILSFP-RP model was estimated a moderate risk of extinction for the populations from the Grošnička River, in the localities above and below the reservoir, as well as for the Petrovačka River population. Based on the presented results, it can be concluded that habitat fragmentation affected the Danube barbel populations in terms of population structure, morphology, and reproductive status, which is represented by sperm motility. ID=35495689 ; D-3420 91552101 8046 91552100 35495689 2021-04-08T12:28:46.053Z 45 no 46 mentor Nataša, 1987-, 28367719 Radojković 2020 63 mentor Vladica, 1964-, 9122919 Simić 2020 63 predsednik komisije Saša, 1975-, 12894311 Marić 2020 63 član komisije Aleksandra, 1982-, 25113959 Milošković 2020 63 član komisije Milica, 1983-, 26333799 Stojković-Piperac 2020 107 листова 4956614 http://phaidrabg.bg.ac.rs/o:1363 no yes 5 2021-04-08T12:28:46.320Z 70 potočna mrena, fragmentacija, konzervacija, struktura populacija;genetička karakterizacija, geometrijska morfometrija; krioprezervacija, ESHIPPOmodel Danube barbel, fragmentation, conservation, population structure, geneticcharacterization, geometric morphology, cryopreservation, ESHIPPO model 597.554.3(497.11)(043.3) 1738 34A08 2020