o:1878 Identifikacija visokih koncentracija radona u objektima: procena efektivne doze i razvoj mera radijacione zaštite Identification of high radon concentrations in objects: assessment of the effective dose and development of radiation protection measures : doctoral dissertation sr U zaštiti zdravlja stanovništva pažnja se posvećuje merenju radona u objektima, što predstavlja jedan od prvih koraka u podizanju svesti o zdravstvenom riziku usled izlaganja radonu i njegovim potomcima. Svetska zdravstvena organizacija preporučuje da koncentracija radona u zatvorenom prostoru ne prelazi 100 Bq m-3. U cilju zaštite stanovništva od izlaganja radonu, postoji preporuka Saveta Evropske unije, državama članica EU, da nacionalni referentni nivoi koncentracije radona u zatvorenom prostoru ne prelaze 300 Bq m-3. Strategije za prevenciju i smanjenje izloženosti radonu u zatvorenom prostoru podrazumevaju svođenje na niske vrednosti koliko je razumno moguće postići (ALARA princip) i uključuju: kreiranje nacionalnih referentnih nivoa za radon u zatvorenim prostorijama i vodi za piće; preporuke stanarima za smanjenje koncentracije radona u postojećim objektima ukoliko premašuju referentne nivoe; primenu mehaničke ventilacije i/ili radonske membrane u kombinaciji sa aktivnim ili pasivnim sistemom za odvod radona.Najdominantniji izvori radona u zatvorenom prostoru su tlo i stene bogate uranom koje se nalaze ispod objekata. Koncentracija radona u prostorijama uglavnom zavisi od sadržaja urana u zemljištu i stenama, emanacije, difuzije i ekshalacije radona, poroznosti i propustljivosti tla, karakteristika objekata (razmene vazduha, hermetičnosti zgrade i toplotne izolacije), ponašanja stanara i meteoroloških parametara.Predmet ovog istraživanja je identifikacija visokih koncentracija radona u objektima rudarskog područja „Trepča“ u okolini Kosovske Mitrovice, gde su na osnovu ranijih istraživanja zabeleženi visoki nivoi koncentracije radona u pojedinim objektima i visok sadržaj prirodnih radionuklida u zemljištu. Cilj istraživanja je procena efektivne doze i razvoj mera radijacione zaštite (protokola zaštite od radona) za izabranu test kuću. In protecting public health, attention is given to measuring radon in buildings as one of thefirst steps in raising awareness about health risks due to exposure to radon and its progeny. TheWorld Health Organization recommends that indoor radon concentrations should not exceed 100Bq m-3. To protect the population from radon exposure, the Council of the European Unionrecommends that EU member states set national reference levels for indoor radon concentrationsnot exceeding 300 Bq m-³.Strategies for preventing and reducing indoor radon exposure aim to minimize levels aslow as reasonably achievable (ALARA principle) and include: establishing national referencelevels for radon in indoor air and drinking water; providing recommendations to residents on howto reduce radon concentrations in existing buildings if they exceed reference levels; by applyingmechanical ventilation and/or radon membranes in combination with an active or passiveventilation system.The most dominant sources of radon in indoor spaces are soil and rocks rich in uraniumlocated beneath buildings. The concentration of radon in rooms mainly depends on the uraniumcontent in the soil and rocks, radon emanation, diffusion, and exhalation, soil porosity andpermeability, building characteristics (air exchange, building airtightness, and thermal insulation),occupant behavior, and meteorological parameters.The subject of this research is the identification of high radon concentrations in buildingswithin the "Trepča" mining area near Kosovska Mitrovica, where previous studies recorded highradon levels in some buildings and high natural radionuclide content in the soil. The goal of theresearch is to assess the effective dose for occupants of residential and workspaces and to developradiation protection measures (radon protection protocols) for a selected test house. - 91552100 179902217 91552101 8899 2026-01-21T11:32:20.053Z 45 no 46 Dušica M., 1987- Spasić 130915593 2025 63 mentor Ljiljana, 1973- Gulan 97009673 2025 63 član komisije Dragana, 1960- Krstić 15819367 2025 63 član komisije Sofija, 1975- Forkapić 13067111 2025 63 član komisije Biljana, 1983- Nikić 24298343 2025 63 član komisije Jelena, 1984- Stajić 24299367 2025 63 član komisije Nenad, 1977- Stevanović 21164135 2025 [10], 120 listova 4720705 http://phaidrakg.kg.ac.rs/o:1878 no yes 13 2026-01-21T11:32:20.320Z 70 radon, identifikacija visokih koncentracija radona, detektori radona,energetska efikasnost, uticaj geologije, korelacija sa meteorološkim parametrima,procena efektivne doze, mere radijacione zaštite. radon, identification of high radon concentration, radon detectors, energyefficiency, geological influence, correlation with meteorological parameters, assessment ofeffective dose, radiation protection measures. 539.16:546.296(497.115)(043.3)621.387.4:546.296(497.115)(043.3) Jonizujuće zračrnje - Detektori radona 1738 34A08 2025